JELED logo


Sjavoea tov - goede week!

Wanneer je zaterdagavond drie sterren aan de hemel ziet, is sjabbat voorbij. Tijd om op een mooie manier afscheid te nemen van een bijzondere dag. Dat heet havdala maken. Klik om te zien hoe dat gaat.

 

Havdala betekent: onderscheid. Havdala gaat over het verschil tussen het alledaagse en het bijzondere, tussen sjabbat en de rest van de week.

 

Havdalakaars

Een havdalakaars ziet er heel bijzonder uit. Als je goed kijkt zie je dat het eigenlijk een paar dunne kaarsen zijn, samengevlochten tot één kaars met meerdere pitten (lonten).

De eerste dag van een nieuwe week is begonnen, en het eerste dat we doen is licht maken, net zoals God op de eerste dag van de schepping het licht schiep. Meestal mag een kind de havdalakaars vasthouden. Tijdens havdala bekijken we onze nagels bij het licht van de havdalakaars, om het verschil tussen licht en donker (de schaduw) te zien.

 

Specerijen

Bij havdala horen specerijen. Dat zijn kruiden die lekker ruiken, zoals kaneel en kruidnagel.  Ze symboliseren de zoetheid van sjabbat. We vinden het jammer dat sjabbat is afgelopen, maar door de lekkere geur van de specerijen houden we als het ware een vleugje van sjabbat bij ons. De specerijen zitten soms in een speciaal busje met gaatjes, de besamiembus (het Hebreeuwse woord voor kruiden is besamiem).

 

Wijn

We beginnen sjabbat met wijn (kiddoesj), maar we gebruiken ook wijn bij het afscheid van sjabbat. Voor havdala is de beker zo vol, dat hij bijna overloopt. Dat is een symbool van overvloed: we hopen dat God ons in de nieuwe week overvloedig zal zegenen. Aan het eind van havdala drinken we eerst iets van de wijn, daarna wordt de havdalakaars erin uitgedoofd.

 

Sjavoea tov - goede week!

Tot slot zingen we een speciaal lied voor havdala dat Hamavdiel heet. We wensen elkaar sjavoea tov - שבוע טוב - een goede week!